پنجشنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ ۲ ب.ظ

هر ایدئولوژی، دچار پندار کمال است. یعنی ما و پیشوای ما فقط کمال پیدا کردیم. این پندار، راه داد و ستد معقول را سد می‌کند. به عُقول تا جایی مجال می‌دهند که یقین کنند مخالفت نمی‌ورزند وگرنه گردن می‌زنند، یا خردمندان و فیلسوفان و عالمان را سرِ جای خود می‌نشانند. دو دسته بیشتر عقل را سر جای خود نشانده اند: دسته‌ی تصوّف که محترمانه به عقل گفتند بنشین سر جایت حرف نزن من اهل عشقم فقط!!! و دسته‌ی دوم اهالی قدرت حکومت که عقل را تعطیل می‌کنند و می‌گویند یک نفر حرف اول و آخر را می‌زند و بس. پس؛ درس و بحث و فکر و پویش عالمان را سرکوب می‌کنند که حرف یک فرد به کُرسی نشیند. این است که در جوامع ایدئولوژیک به خرَدِ بشر بی‌مهری می‌شود، حتی آن را سرکوب می‌کنند. عقل و علم هر دو را در پای "پندار کمال" سر می‌بُرّند و مدعی‌اند یک فرد از بالا بر همه حکم می‌راند که کمال دارد و این توهُمی بیش نیست.

خلاصه‌ی سخن: در جوامع ایدئولوژیک یک فرد در رأس قرار می‌گیرد و یک طبقه‌ی رسمی از عالمان همراه و پیرو و مقلد را در همه‌چیز حجییت و رسمیت می‌بخشند و آنان را الگو !!! قرار می‌دهند و تقلید از آنان را اصالت پیدا می‌بخشند. به تعبیر یکی از اندیشمندان معاصر در معبد ایدئولوژی، باب تفکر بسته است و برای ورود به آن معبد و تقدیس آن فرد! باید نخست "کفش‌های عقل" را در آوُرد. زهی خیال باطل. عقل را محکم بچسب ای بشر که آفریدگار به تو خرد داد؛ همان قوه‌ی تمیز و تشخیص. نگذار قوه‌ی تشخیص تو را ازت بگیرند. به قول مولوی در دفتر ششم مثنوی بیت ۲۶۴۴ عقل همان نجم (=ستاره) است که تو را سیر می‌دهد:
نَجم اندر ریگ و دریا، رهنُماست
چشم اندر نجم نِه، کو مقتداست
یادداشت روز :: دامنه : ابراهیم طالبی دارابی